آخرین آمار مصرف گوشت در ایران و جهان

گوشت، یکی از مهمترین منابع تأمین پروتئین در سبد غذایی خانوارهاست. اما آیا تا به حال فکر کرده‌اید که وضعیت مصرف گوشت در ایران در مقایسه با جهان چگونه است؟ آیا سرانه مصرف گوشت در کشور ما در حال افزایش است یا کاهش؟ و چه عواملی بر این روند تأثیر می‌گذارند؟ در این مطلب از شهر گوشت، با استناد به جدیدترین آمارها و گزارش‌های رسمی، نگاهی دقیق به وضعیت مصرف گوشت در ایران و جهان خواهیم داشت و تحولات این صنعت را بررسی خواهیم کرد.

آمارها نشان می‌دهند که الگوی مصرف گوشت در ایران در سال‌های اخیر دست‌خوش تغییرات چشمگیری شده است. عواملی مانند افزایش قیمت‌ها، کاهش قدرت خرید خانوارها و تغییر ذائقه مصرف کنندگان، همگی در شکل‌دهی به این روند نقش داشته‌اند. در این میان، یک واقعیت تلخ اما انکارناپذیر، کاهش محسوس سرانه مصرف گوشت قرمز در کشور است که بسیاری از کارشناسان آن را زنگ خطری برای سلامت و امنیت غذایی جامعه می‌دانند. با ما همراه باشید تا این اعداد و ارقام را با هم مرور کنیم.

سرانه مصرف گوشت در ایران؛ کاهشی نگران کننده

بر اساس آمارهای رسمی، سرانه مصرف گوشت قرمز در ایران در سال‌های اخیر روند کاهشی داشته است. به طوری که میانگین مصرف سرانه گوشت قرمز در کشور به حدود ۸ تا ۹ کیلوگرم در سال رسیده است [citation:5]. این در حالی است که این رقم در سال‌های نه چندان دور، حدود ۱۸ کیلوگرم بود [citation:9]. به بیان دیگر، مصرف گوشت قرمز در کشور ما بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته است.

اما این کاهش به صورت یکسان در بین همه اقشار جامعه توزیع نشده است. شکاف عمیق اقتصادی باعث شده است که سرانه مصرف گوشت قرمز در دهک‌های پایین جامعه به مراتب کمتر از میانگین کشوری باشد. به طوری که سرانه مصرف گوشت قرمز برای هر نفر در سه دهک پایین جامعه، حدود ۷۰۰ گرم در سال است [citation:5]. این عدد، به معنای مصرف کمتر از یک کیلوگرم گوشت قرمز برای هر نفر در طول یک سال کامل است که نشان از عمق نابرابری در دسترسی به این ماده غذایی ارزشمند دارد.

در مقابل، سرانه مصرف گوشت مرغ در ایران عددی حدود ۳۰ کیلوگرم و ۸۰۰ گرم در سال گزارش شده است [citation:1]. این رقم در حالی است که متوسط مصرف جهانی گوشت مرغ حدود ۱۵ تا ۱۷ کیلوگرم برآورد می‌شود. بنابراین، ایران با وجود کاهش چشم‌گیر مصرف گوشت قرمز، در مصرف گوشت مرغ تقریباً دو برابر متوسط جهانی است [citation:1]. این موضوع نشان‌دهنده تغییر الگوی مصرف از گوشت قرمز به سمت گوشت مرغ به دلیل قیمت مناسب‌تر آن است.

آخرین آمار تولید و عرضه گوشت در کشور

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، در تیرماه ۱۴۰۴، بیش از ۲۵۶ هزار تن گوشت طیور و گوشت قرمز در کشتارگاه‌های رسمی کشور عرضه شده است [citation:3]. از این میزان، گوشت مرغ با ۲۱۱ هزار و ۵۸۸ تن، حدود ۹۷ درصد از کل گوشت طیور عرضه‌شده را به خود اختصاص داده است [citation:3]. این آمار به وضوح نشان می‌دهد که گوشت مرغ همچنان پرمصرف‌ترین نوع گوشت در سبد غذایی ایرانیان است.

در بخش گوشت قرمز نیز، عرضه گوشت گاو و گوساله در این ماه با ۲۳ هزار و ۶۵۷ تن و سهم ۵۹ درصدی بیشترین میزان عرضه را به خود اختصاص داده است [citation:3]. گوشت گوسفند و بره نیز با رشد ۲۱ درصدی نسبت به ماه مشابه سال قبل مواجه شده است [citation:3]. این آمار نشان‌دهنده افزایش نسبی عرضه گوشت قرمز در برخی ماه‌هاست، اما همچنان با نیاز واقعی جامعه فاصله زیادی دارد.

بررسی روند تولید در فصول مختلف نیز نشان می‌دهد که در پاییز ۱۴۰۰، وزن گوشت انواع طیور عرضه شده در کشتارگاه‌ها به ۵۲۱ هزار تن رسیده است که از این میزان ۵۰۸ هزار تن مربوط به گوشت مرغ و خروس بوده است [citation:11].

سرانه مصرف گوشت در جهان

در سطح جهانی، سرانه مصرف گوشت بسیار متنوع است و تحت تأثیر عواملی مانند درآمد، فرهنگ و عادات غذایی قرار دارد. بر اساس آمارهای سال ۲۰۲۲، ایران با سرانه مصرف کمتر از ۳۲ کیلوگرم در سال، در رتبه ۱۲۹ جهان قرار داشته است [citation:4][citation:6]. این رتبه نشان‌دهنده جایگاه نه چندان مطلوب ایران در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان است.

بر اساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، سرانه مصرف گوشت در جهان از ۲۵ کیلوگرم در سال ۱۹۶۱ به ۴۷ کیلوگرم در سال ۲۰۲۲ رسیده است [citation:10]. این افزایش دو برابری، نشان‌دهنده رشد تقاضا برای محصولات پروتئینی در سطح جهانی است. همچنین تقاضا برای گوشت مرغ در این مدت حدود ۶ برابر افزایش یافته است [citation:10].

اما این افزایش مصرف، به ویژه در کشورهای پردرآمد، با چالش‌های زیست‌محیطی جدی همراه شده است. به طوری که بر اساس گزارش سازمان جهانی حمایت از حیوانات (FOUR PAWS)، در سال ۲۰۲۵، روز اتمام ظرفیت مصرف گوشت جهان در ۲۴ ژوئن فرا رسیده است [citation:2]. این به آن معناست که تا این تاریخ، میانگین مصرف سالانه ۳۴.۸ کیلوگرم گوشت برای هر نفر، از سقف توصیه شده ۱۵.۷ کیلوگرم برای حفظ سلامت کره زمین گذشته است [citation:2][citation:7]. کشورهای آمریکا و استرالیا با سرانه مصرف بیش از ۸۴ کیلوگرم در سال، در صدر این فهرست قرار دارند [citation:2].

بر اساس این گزارش، ساکنان آمریکای شمالی هفته‌ای معادل ۱۳ برگر (۱.۶۳ کیلوگرم) گوشت مصرف می‌کنند که بیش از پنج برابر میزان توصیه شده است [citation:7]. در مقابل، برخی کشورهای جنوبی مانند سریلانکا و اتیوپی، کمتر از حد آستانه تعیین‌شده مصرف دارند [citation:7].

چرا مصرف گوشت قرمز در ایران کاهش یافته است؟

کاهش چشمگیر مصرف گوشت قرمز در ایران، ریشه در عوامل متعددی دارد که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

1. افزایش قیمت‌ها: قیمت گوشت قرمز در سال‌های اخیر به شدت افزایش یافته است.
2. کاهش قدرت خرید خانوارها: تورم و کاهش ارزش پول ملی، قدرت خرید اقشار مختلف جامعه را به شدت تحت تأثیر قرار داده است و بسیاری از خانواده‌ها ناچار شده‌اند گوشت قرمز را از سبد غذایی خود حذف کنند یا مصرف آن را به حداقل برسانند.
3. تغییر الگوی مصرف: در شرایط اقتصادی فعلی، بسیاری از خانواده‌ها به جای گوشت قرمز، از گوشت مرغ به عنوان جایگزین ارزان‌تر استفاده می‌کنند. این موضوع، افزایش مصرف گوشت مرغ را در سال‌های اخیر توضیح می‌دهد [citation:1].
4. نابرابری در توزیع: همانطور که آمار نشان می‌دهد، سرانه مصرف گوشت در دهک‌های مختلف جامعه به شدت متفاوت است و این شکاف در سال‌های اخیر عمیق‌تر شده است [citation:5].

نگاهی به آینده

با توجه به روند فعلی، پیش‌بینی می‌شود که سرانه مصرف گوشت قرمز در ایران در صورت ادامه روند تورمی و عدم بهبود شرایط اقتصادی، همچنان با کاهش مواجه باشد. در عین حال، احتمالاً مصرف گوشت مرغ نیز به دلیل قیمت مناسب‌تر، افزایش خواهد یافت. این تغییرات، الزامات و فرصت‌های جدیدی را برای صنعت گوشت کشور ایجاد خواهد کرد که نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و هوشمندانه در حوزه تولید، توزیع و بازاریابی است.

سخن پایانی

در این مطلب از شهر گوشت، به بررسی آمار و ارقام مربوط به مصرف گوشت در ایران و جهان پرداختیم. دیدیم که سرانه مصرف گوشت قرمز در ایران در سال‌های اخیر کاهش چشمگیری داشته است و این کاهش در دهک‌های پایین جامعه به مراتب شدیدتر است. در مقابل، مصرف گوشت مرغ همچنان بالاست و ایران در این زمینه از متوسط جهانی جلوتر است. این داده‌ها نشان‌دهنده چالش‌های جدی در حوزه امنیت غذایی و توزیع عادلانه منابع در کشور است و نیازمند توجه ویژه سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان است.

شما چه نظری درباره این آمار دارید؟ آیا در سال‌های اخیر تغییر محسوسی در الگوی مصرف گوشت در خانواده خود مشاهده کرده‌اید؟ نظرات خود را در بخش کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید.